Trẻ em ngày nay có nhiều điều kiện làm quen sớm với Internet, đĩa CD, trò chơi điện tử… Tuy vậy có bao giờ bạn hỏi: “Những phương tiện giải trí hiện đại  này ảnh hưởng thế nào đến sự phát triển cũng như sức khỏe của trẻ không?”

Khám phá tin học sớm

Mẹ của Mít vui vẻ nói rằng con gái chị đã học đọc trên máy tính, nhờ một đĩa CD có tính giáo dục và cô bé đã biết sử dụng một mình khi mới lên 3. Điều đó cho thấy ngoài tính giáo dục ra, các trò chơi công nghệ mới này còn giúp phép trẻ học một cách dễ dàng một số kỹ năng. Nhưng không phải mọi gia đình đều hài lòng vì không ít cha mẹ phàn nàn rằng con cái họ bị ám ảnh bởi Internet hay các trò chơi tin học. Vậy khi nào máy tính trở nên có hại và liệu có một giới hạn không thể vượt qua?

Nhiều trẻ biết sử dụng đĩa CD từ khi mới lên 3 và thường được xem các đĩa CD trò chơi mang tính giáo dục. Tuy nhiên,  cho tới chừng 6 tuổi, trẻ thích xem phim và các chương trình truyền hình dành cho thiếu nhi hơn. Từ 8-15 tuổi, trẻ bắt đầu quan tâm các trò chơi tin học, điện tử. Con trai thích các trò chơi chiến tranh, đánh nhau hay cuộc đua còn con gái thích những trò chơi nhẹ nhàng như xây thành phố, nghe nhạc… Có rất nhiều đĩa CD giống như kho báu kiến thức (từ điển bách khoa, từ điển…), một số khác cung cấp các trò chơi mang tính giáo dục. Ngay cả các trò chơi hành động, phiêu lưu bắt chước các trò chơi vidéo cũng đòi hỏi sự chính xác, trí nhớ, trí tưởng tượng và các phản xạ nhanh nhạy. Xét về cách thức chơi, người ta có thể nói rằng các CD trò chơi góp phần vào sự phát triển vận động tâm thần của trẻ.

Một số trẻ đã làm quen với Internet rất sớm khi mới chừng 8 tuổi. Tuy nhiên,  Internet với trẻ là một văn hóa mới và mục đích sử dụng cũng khác so với người lớn. Người lớn coi Internet như một công cụ làm việc, để tìm hiểu xã hội xung quanh, còn trẻ chủ yếu dùng chúng như các phương tiện trao đổi tương tác, nghe nhạc và chơi các trò chơi để thỏa mãn sự vui thích. Hay nói cách khác Internet không chỉ là kho thông tin mà còn là phương tiện giao tiếp cho phép trẻ phát triển mạng lưới kiến thức. Nhìn tổng thể, các công nghệ này góp phần giúp trẻ làm quen với thế giới  ngày càng tin học hóa.

Những nguy hại cần đề phòng

• Máy tính và đau lưng

Trẻ ngồi trước máy tính giống như việc ngồi học trên bất kỳ chiếc bàn nào.  Chúng vặn vẹo, ngọ nguậy chân tay, ngả ngốn về phía trước. Về lâu dài, lưng không được đặt đúng tư thế sẽ gây đau lưng và  vai. Chính vì thế, các bậc cha mẹ cần quan tâm đến trẻ khi chúng ngồi trước máy tính gia đình (máy tính ở nhà trường thường được thiết kế phù hợp lứa tuổi).

- Đặt ghế sao cho chiều cao của màn hình phải ngang với chiều cao của mắt.

- Chọn ghế tựa để khi cần trẻ có thể tựa lưng nghỉ ngơi.

- Đối với trẻ nhỏ, cần có đệm để chân cao để tránh các mệt mỏi, chới với.

- Nhắc trẻ cử động chân thường xuyên, tránh bị tê dại.

• Chiếm thời gian ngủ

Khi đã ham mê một trò chơi nào đó, trẻ sẵn sàng thức trắng đêm cùng bàn phím hoặc bộ điều khiển trò chơi. Một số trẻ, chủ yếu là bé trai có thể từ chối đi ngủ sớm để chơi nốt trò chơi và đến sáng hôm sau dậy muộn vì mệt mỏi, dáng vẻ uể oải cả ngày. Vì thế, cần phải nghiêm khắc đưa ra các giới hạn và giờ đi ngủ hợp lý.

 

• Quá ham dẫn đến nghiện tin học và cô độc

Khi dành quá nhiều thời gian cho máy tính hay tivi, trẻ sẽ ít giao tiếp với xung quanh, cảm thấy trường học kém hấp dẫn, dần tự cô lập bản thân khi chơi các trò chơi hay khi lướt web nhiều giờ. Có những trẻ không thể rời chiếc máy tính một giây, cho dù là để ăn cơm. Khi đó có thể coi là trẻ đã “nghiện” và cần phải có phản ứng để uốn nắn tình hình. Bạn không thể cấm trẻ làm quen với máy tính mà cần cảnh giác để yên tâm rằng con bạn đã sử dụng nó một cách hợp lý (về số lượng cũng như nội dung). Máy tính không thể chiếm thời gian cho bài tập, thể thao, đi chơi, tham quan…

• Màn hình và thị lực

Cho đến nay, chưa có một nghiên cứu khoa học nào cho thấy màn hình máy tính gây ra các rối loạn thị giác. Trong khi chờ đợi các thông tin đầy đủ về vấn đề này, tốt nhất là chúng ta nên giám sát tầm nhìn của trẻ ở nhà và ở trường. Khi chăm chú nhìn màn hình, mắt sẽ phải nháy liên tục và mở to hơn mức bình thường. Do vậy, càng mở to, chúng ta càng có cảm giác khó chịu và mắt bị khô. Cách bố trí phù hợp là không để máy tính đối diện với cửa sổ và nếu con bạn phải đeo kính (cận, viễn thị), hãy chọn mắt kính chống phản chiếu bởi điều đó sẽ mang lại sự thoải mái, dễ chịu khi trẻ học với máy tính. Lạm dụng máy tính sẽ gây ra những mệt mỏi thị giác, căng thẳng, cảm giác nhoi nhói, đau đầu…

Lời khuyên cho cha mẹ

• Để tận dụng hết những ưu điểm do các phương tiện thông tin mới đem lại, tránh cho trẻ những độc hại thì cách tốt nhất chính là sự có mặt của cha mẹ, cùng lướt web và chơi với con. Hãy biết lắng nghe những câu hỏi, khám phá của con trẻ, bởi đối thoại cha mẹ- con cái là nền tảng cho giáo dục tiếp cận các phương tiện thông tin.

• Kiểm soát thời gian ngồi trước máy tính của trẻ, giải thích cho con nghe rằng ngồi nhiều trước màn hình rất hại cho sức khỏe và khuyến khích trẻ chuyển sang các hoạt động khác.

• Cha mẹ không thể “mù tịt” về công nghệ mới này mà cần trang bị một số kiến thức cần thiết tối thiểu để có thể tranh luận với con về các hoạt động và khi cần có thể cùng tham gia các trò chơi. Đó cũng là cách để mỗi người tìm thấy sự vui thích và lợi ích riêng, giúp trẻ cảm nhận được sự tò mò, quan tâm của cha mẹ đến các hoạt động cá nhân của mình. Khi chơi cùng máy tính, vai trò của cha mẹ-con cái có thể bị đảo lộn vì trẻ có thể còn giỏi tin học hơn do chúng tự mày mò tìm hiểu, học ở bạn bè hay ở trường, rành về các mánh khóe và mẹo vặt nên có thể thắng bạn trong trò chơi. Hãy để con dẫn dắt cuộc chơi bởi trao đổi khiến trẻ hài lòng và làm giàu kiến thức cho chính bạn.

• Cảnh giác với một số trò chơi trên thị trường cực kỳ bạo lực, không phù hợp với trẻ.

Minh Trí