Thế giới của trẻ và thế giới người lớn -  đó là hai “quốc gia” hoàn toàn khác nhau và có những luật lệ riêng của mình. Thậm chí đó là hai hành tinh xoay quanh những vì sao khác. Thế mà chúng ta thường quên mất rằng trẻ em đâu có sống theo qui luật của người lớn; có biết bao điều đối với chúng ta là sự thường tình thì đối với trẻ nhỏ lại hoàn toàn có thể là những điều kỳ diệu...

Bé nhà bạn thích lần mò khắp nơi, thích leo trèo, thích lăn lộn ra sàn nhà, lang thang ngoài bãi cỏ, rất thích hét hò và đập thình thịch, đánh rơi đồ chơi rồi lại đòi lấy, thích hỏi nhiều và quăng vứt đồ đạc, vẽ bậy lên tường, làm xước bàn ghế... Trẻ con thật là khó hiểu, nghịch ngợm, chỉ biết có mỗi việc quấy rầy mọi người. Thế là chúng ta bắt đầu độc đoán đưa ra điều kiện, đề ra những nguyên tắc, hạn chế trẻ trong những khuôn phép. Liệu bạn có thấy quen với những câu nói cửa miệng dưới đây không?

 

Chỉ dẫn hàng ngày. Đi ngủ đi!Dậy đi! Mặc quần áo vào! Rửa tay đi! Làm bài tập nhanh lên! Dọn đồ chơi vào! Đánh răng sạch! Dọn giường nào!...

Vừa dạy vừa mắng. Cho áo vào trong quần đi, sao con lôi thôi thế. Ngồi yên nào. Đừng có ngọ nguậy. Im không nào. Không có chạy nhảy. Không được làm ầm. Không ăn uống nhồm nhoàm thế. Đừng có ngồi còng lưng. Không đi lệt xệt. Đừng có uốn éo. Sửa lại đầu tóc. Chẳng có cái nhà nào như thế này. Không ai vẽ thỏ màu xanh cả. Đừng có đánh trống lảng...

Càng dạy càng bực. Trời ơi, sao chỗ nào con cũng mò vào! Nhanh nhanh lên! Con có để cho mẹ yên không? Để đấy, đừng có sờ vào nữa, ai lại động vào cái gì là rơi cái đấy là thế nào? Sao mà lề mề thế? Khổ quá mẹ nói con bao lần rồi! Mẹ chán con lắm cơ. mẹ đang nói đứa nào đấy, có dẹp hết đi không? Đừng có hỗn thế. Ngậm miệng vào. Ngày nào cũng có chuyện. Đừng có làm mẹ cáu! Không quấy nữa, mẹ đang bận.

Những bài giáo huấn. Con hư lắm, mẹ không muốn nói chuyện với con. Con phải biết vâng lời. Con không thấy xấu hổ à? Con có thương mẹ tý nào không mà cư xử như vậy? Con xem các bạn có ai như con đâu? Mẹ ngượng vì con quá. Cứ thế này rồi lớn sẽ chẳng ra cái gì! Hồi nhỏ ba mẹ có hư thế này đâu! Con mà xấu tính thế sẽ chẳng ai thèm chơi với con!  

Bạn có công nhận là hầu hết các bậc phụ huynh đều thuộc lòng những câu này không? Và đáng tiếc là đôi khi không chỉ có thế. Có những trẻ nhỏ có tính cách vô cùng khó chịu. Ví dụ, trẻ dễ hưng phấn trở nên nói năng ầm ĩ, đối xử sỗ sàng, cục cằn, dễ mất tập trung. Hoặc ngược lại, cháu quá chậm chạp, lề mề hay nhút nhát, không mạnh dạn trong giao tiếp. Những trẻ như vậy lại càng được nghe nhiều lời nhiếc móc hơn. Hãy cùng M&B xem tiếp nhé.

Dạy trẻ nghịch ngợm. Ngồi yên một chỗ! Cấm hét hò! Đứng yên! Cấm ngọ nguậy! Có trật tự ngay bây giờ không! Không được quấy! Im mồm! Cấm sờ vào! Chán lắm rồi! Mẹ quá mệt vì con. Phải trói con lại! Con chẳng để ai yên cả!!!

(Những câu trách mắng như vậy dĩ nhiên được nói với một giọng bực tức, càng kích động trẻ, khiến trẻ khó tự kiềm chế bản thân)

Dạy cho trẻ chậm chạp. Đừng có lờ đờ thế, nhanh lên. Làm gì mà lâu thế? Không ngậm cơm nữa, nhai nhanh lên. Sao cứ phải để mẹ thúc? Nghĩ nhanh lên, đừng có ì ra vậy! Tính gì mà lâu thế? Suốt ngày phải giục...

Và thế là bé càng trở nên tự ti và chậm chạp hơn bởi khi nghe những lời nhiếc óc ấy bé biết mình  sẽ chẳng bao giờ có thể nhanh nhẹn được như mẹ (bố hoặc anh chị em), và cảm thấy mình lúc nào cũng là người có lỗi, là người ngoài lề cuộc sống...

Dạy trẻ nhút nhát. Ra chơi với các bạn đi, không ngồi dí một chỗ thế. Ai lại câm như hến thế, chào bác đi. Không bám áo mẹ nữa. Sao con không chơi với các bạn? Nhát thế lấy đâu ra bạn chơi. Lớn đùng thế này mà sợ sệt như trẻ con. Ai lại cứ ngồi đực ra như khúc gỗ thế? Nhát như con cáy! Im thin thít như ngậm bồ hòn...

Một bản liệt kê gây ấn tượng phải không? Hóa ra, trẻ sống trong thế giới của sự cấm đoán, thế giới của những “không được” và “đừng có” -  những cấm đoán đến với trẻ từ thế giới của người lớn. Bạn có cảm giác là thế giới của trẻ không có chỗ cho tự do và phát triển nữa không?

Thử hình dung, bạn đang say sưa đọc một cuốn sách thú vị, mải mê với công việc, xem một bộ phim hay, bỗng có ai đó kéo bạn ra khỏi đi-văng, lôi vào buồng tắm, bắt ngồi vào bàn, đòi bạn “làm cái gì đó có ích”. Bạn sẽ cảm thấy thế nào? Tất nhiên rồi, thật khó chịu, đáng giận, phải phản đối lại. Thế thì vì cớ gì mà sự chống đối của trẻ lại làm bạn cáu bực, nếu bạn bứt bé ra khỏi trò chơi, giằng lấy đồ chơi của cháu, đòi hỏi cháu phải nghe theo bạn?

Chúng ta hãy học cách tôn trọng những “qui luật” trong thế giới của trẻ. M&B bày cho bạn vài cách nhé.  Có thể tạm dừng trò chơi của bé vì “cửa hàng đến giờ nghỉ trưa rồi, phải đi ăn cơm thôi”. “Đã đến lúc cho búp bê thôi rồi vì búp bê mệt lắm rồi, mắt díp cả lại rồi đây này”, chứ không phải vì “con vặn vẹo thế đồ chơi hỏng mất”. Đôi dép bé nhớ đặt ngay ngắn vì “chúng sẽ buồn không khi có bạn” thay vì “đừng có vứt dép lung tung thế, người đâu mà bừa bộn thế không biết”...

Thật đơn giản để bé thấy rằng bố mẹ luôn nhớ tới bé, yêu bé. “Con đang làm gì thế? Bé chơi trò gì vậy? Hôm nay bé là ai? Con có cần gì không? Mẹ có giúp gì được cho con? Bé thích gì? Bé sợ gì? Kể mẹ nghe, con mơ thấy gì?” Bạn thử hỏi cháu như vậy thay cho những câu hỏi thường tình, cửa miệng “Bé mấy tuổi rồi?”, “Con yêu ai hơn?”, “Hôm nay được mấy điểm?”... và thế giới trò chơi con trẻ chan chứa ngập tràn hy vọng với những câu chuyện ly kỳ và cảm động sẽ lại hé mở với bạn. “Con đâu có nằm trong gậm bàn, con đang canh chừng để bắt con hổ đấy”. “Con không nổ máy xe khẽ được, nếu xe không chạy thì nhất định phải kêu đrừ..đrừ...”. “Con sẽ làm con khỉ, còn bố là cây dừa cho khỉ trèo nhé”. “Con không lăn ra sàn nhà mà con đang bơi đấy mẹ ạ, con là con cá mè. Bố thả cần câu bắt đi, bố thử lần nữa đi, con không muốn bị trúng câu ngay đâu”. “Búp bê của con cần chiếc khăn quàng của mẹ, búp bê của con là nàng công chúa, mà công chúa thì phải có áo choàng dài chứ...” 

Trẻ thơ sống trong thế giới sinh động, tuyệt vời và duy nhất của mình, vậy mà chúng ta thường quên đi chân lý giản đơn ấy. Phải chăng vì quá bận bịu với công việc mà mọi lúc, mọi nơi chúng ta luôn muốn đưa trẻ vào khuôn phép cho “đỡ mệt người”? Thực tế đã chứng minh nhiều khi  (thậm chí là đa phần) những lời nói thân tình, những nụ cười thông cảm, những cử chỉ âu yếm mới chính là “vũ khí hữu hiệu” đưa các bé vào khuôn phép, giúp các bé hiểu rõ ràng thế nào là đúng sai mà vẫn cảm thấy mình được tôn trọng, yêu thương, nâng niu. Chúc các bạn luôn kiên nhẫn để hàng ngày hàng giờ cùng bé yêu khám phá thế giới, trưởng thành và trở thành những con người thông minh, tốt bụng, dũng cảm và biết thông cảm, chia sẻ!

Hồng Việt