Trẻ bắt đầu nói dối, một cách rất tự nhiên, ngay từ khi 3 tuổi. Chúng có thể sáng tạo ra những chuyện kỳ lạ nhất để không bị phạt, để đạt một mục đích nào đó, để làm hài lòng người khác hoặc chỉ để tự mua vui. Cha mẹ phải làm sao đây? Trước hết hãy tìm hiểu nguyên nhân và động cơ khiến bé nói dối. Đừng vội phát xét!

 

Những lời nói dối vô hại

Điều quan trọng trước hết là phải phân biệt được đâu là sản phẩm của trí tưởng tượng phong phú của trẻ thơ, đâu là những lời nói dối thực sự có chủ định.

Dưới 6 tuổi, trẻ thường chưa phân biệt được rạch ròi giữa tưởng tượng và thực tế. Bé của bạn có thể nói một cách thực thà nhất về những điều không tưởng: bé là công chúa, là người hùng cứu cả thế giới, các đồ chơi của bé thức dậy nói chuyện với nhau buổi tối,… Đó là sự kỳ diệu của trí tưởng tượng trẻ thơ. Khi lớn lên bé sẽ dần tự hiểu điều gì là có thể xảy ra, còn điều gì là không thể. Bạn không nên lo lắng và cũng chẳng cần phải thường xuyên nhắc nhở bé về chuyện này. Hãy nghĩ đơn giản rằng những câu chuyện bịa cũng là một phần cuộc sống của bé.

 

Những lời nói dối thực sự

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc trẻ nói dối và như vậy cha mẹ cũng cần phải có những cách giải quyết khác nhau.

Nói dối để thu hút sự chú ý. Con bạn đã kể khắp trường mẫu giáo rằng nhà mình là một du thuyền? Một điều rất thường gặp là trẻ nói dối chỉ để “tô màu” thêm cho cuộc sống của mình, để tăng giá trị của mình trong nhóm bạn, để thu hút sự chú ý của người khác. Đừng vội trách mắng, hãy giúp con bạn tự tin vào bản thân mình bằng cách làm cho bé hiểu rằng bé rất đáng yêu với chính những gì bé có. Hãy nói với bé rằng bé có rất nhiều điểm mạnh làm người khác thán phục, rằng các bạn sẽ rất thích chơi với bé vì bé biết sáng tạo những bộ ghép hình độc đáo, biết kể chuyện rất hay hơn là vì bé có một vườn bách thú tại nhà. Nhân đó hãy cho bé thấy một lời nói dối sẽ làm bé khó xử biết bao khi bị lộ tẩy.

 

Hãy tránh biện pháp phạt. Tất nhiên con trai bạn biết rằng chính cậu bé đã đánh đổ hộp kẹo và lẽ ra phải nói với mẹ đúng như vậy. Thế nhưng do cậu bé sợ những hình phạt của bố mẹ nên đã không thừa nhận lỗi của mình. Nói dối chính là cách mà chú bé nghịch ngợm của bạn lựa chọn để tự bảo vệ bản thân. Theo bạn như vậy là đúng hay sai? Tại sao bạn không thử  kiềm chế những cơn nóng giận của bạn mỗi khi bé làm việc gì đó không đúng để tránh cho bé của bạn buộc phải nói dối vì sợ? Bạn đừng quên khen ngợi và  khuyến khích bé mỗi khi bé tự nhận lỗi, dù là những lỗi rất nhỏ để bé thấy không sợ làm sai mà điều quan trọng hơn cả là dám nhận ra mình đã sai để sửa chữa, rút kinh nghiệm.

 

“Mẹ (bố) đã đồng ý!”.

Đây là điều thường xảy ra trong gia đình bố mẹ ly thân nhưng không phải chỉ có vậy. Chẳng hạn như bé có thể nói với bạn rằng bố (mẹ) đã cho phép xem phim hoạt hình mà bạn biết rõ rằng không phải vậy. Hãy nhanh chóng làm cho cu cậu láu cá của bạn hiểu rằng người lớn không phải những kẻ ngốc và không dễ bị lừa đến vậy. Những mẹo dối trẻ con đôi khi có thể thành công nhưng bao giờ cũng chỉ là trong một thời gian ngắn, sự thật rồi cũng sẽ lộ ra. Hãy cho bé biết rằng lời nói dối khi lộ tẩy sẽ làm giảm bớt niềm tin của người thân với bé và đây mới thực sự là điều nghiêm trọng trong việc nói dối. ãy nói với bé: “Sẽ thật buồn nếu bố mẹ không biết khi nào có thể tin được con!”.

 

“Nói dối” để không làm người khác buồn. Đây là loại “nói dối” thường được các bậc cha mẹ khuyến khích. Cô công chúa nhỏ của bạn rất thất vọng khi thấy dì tặng mình một cuốn truyện thay vì một cô nàng Barbie xinh đẹp như mong đợi. Bạn giục bé không những cảm ơn dì nhiệt thành mà còn thêm rằng quyển sách này thật tuyệt! Tất nhiên bạn làm điều đó vì lịch sự. Nhưng hãy cho con bạn thời gian lớn thêm chút nữa để hiểu được những sự tế nhị này.

 

Thường thì các bậc cha mẹ đều nuôi các con họ lớn lên trong nghịch lý này: họ phạt chúng nghiêm khắc vì tội nói dối nhưng lại thường khuyến khích chúng (một cách vô thức) làm điều này khi họ thấy cần. Con bạn khó lòng mà phân biệt được “nói dối ngoại giao” (nói không thật để làm vui lòng những người xung quanh) với những trường hợp “nói dối”  khác. Chỉ từ khoảng 7-8 tuổi trẻ mới bắt đầu nhận thức được những tế nhị của các mối quan hệ xã hội nên bạn hãy kiên nhẫn một chút nhé!