Tiền sản giật (TSG) là tình trạng bệnh lý do thai nghén gây
ra trong 3 tháng cuối của thai kỳ gồm 3 triệu chứng chính: phù, tăng huyết áp
và protein niệu. Tỉ lệ TSG thay đổi theo từng vùng, từng nước. Ở Việt Nam tỉ lệ
mắc TSG chiếm khoảng 10-11% so với tổng số người có thai.
Ai dễ mắc TSG?
• Người đẻ nhiều lần tỉ lệ mắc bệnh cao hơn ở những người đẻ
lần đầu
• Những người mang thai đôi, thai ba.
• Đời sống kinh tế thấp, chế độ dinh dưỡng kém
• Mẹ mắc các bệnh nội khoa: tiểu đường, cao huyết áp, bệnh
thận…
Các triệu chứng chính của bệnh:
Tăng huyết áp: Đây là dấu hiệu quan trọng và là dấu hiệu đến
sớm nhất. Nếu số đo huyết áp bằng hoặc trên 140/90 mmHg được coi là tăng huyết
áp.
Prôtein niệu: Protein niệu thường xuất hiện muộn hơn dấu hiệu
tăng huyết áp. Xác định Protein niệu bằng xét nghiệm nước tiểu. Lượng Protein
niệu ≥ 0,5 g/lít ở mẫu nước tiểu lấy ngẫu nhiên được gọi là dương tính (+). Lượng
Protein niệu càng cao bệnh càng nặng.
Phù: Phù xuất hiện cả ngày, không giảm mà ngày càng tăng.
Phù thường bắt đầu từ 2 chân, lên mặt và toàn thân. Phù làm thai phụ tăng cân
nhanh.
Các triệu chứng khác:
• Tình trạng thiếu máu: mệt mỏi, da xanh, niêm mạc nhợt.
• Mắt: bệnh nhân đôi khi cảm thấy mờ mắt, hoa mắt, chóng mặt,
có cảm giác “ruồi bay”.
• Khó thở: Thai phụ có khó thở do phù nhiều gây thoát dịch ở
phổi, bụng….
Nguy cơ của TSG
• Đối với mẹ: Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp
thời sẽ xuất hiện các dấu hiệu:
- Dấu hiệu thần kinh: Nhức đầu dữ dội nhất là vùng chẩm,
tinh thần đờ đẫn, thờ ơ với ngoại cảnh.
- Dấu hiệu thị giác: Hoa mắt, chóng mặt, sợ ánh sáng, mờ mắt
thậm chí không nhìn thấy hoàn toàn.
- Dấu hiệu tiêu hóa: Buồn nôn, nôn, đau bụng vùng thượng vị.
- Thiếu máu: xét nghiệm hồng cầu, tiểu cầu, huyết sắc tố… đều
giảm.
- Có thể dẫn đến suy gan, suy tim, suy thận.
Đối với thai:
- Thai chậm phát triển, suy dinh dưỡng trong tử cung.
- Thai chết lưu trong tử cung.
- Đẻ non.
Điều trị TSG:
Điều trị tiền sản giật phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng bệnh
lí của mẹ và tuổi thai. Nếu thai chưa đủ tháng (< 36 tuần): Điều trị nội
khoa làm giảm các triệu chứng phù, tăng huyết áp…để duy trì và kéo dài sự phát
triển của thai.
Nếu điều trị không kết quả phải đình chỉ thai nghén. Nếu
thai đủ tháng( ≥ 37 tuần): Chọn thời điểm thích hợp để đình chỉ thai nghén.
Phòng bệnh TSG:
- Nguyên nhân gây nên TSG chưa rõ nên chưa có biện pháp
phòng bệnh đặc hiệu.
- Cần điều trị các bệnh: Bệnh thận, bệnh cao huyết áp, tiểu
đường…trước khi có thai, vì thai nghén làm các chứng bệnh đó nặng lên và dễ dẫn
đến TSG.
- Khi mang thai, thai phụ cần khám thai định kỳ ở phòng khám
chuyên khoa sản để có thể phát hiện sớm những bất thường của thai nghén, để điều
trị kịp thời.
Phát hiện sớm TSG chúng ta có thể hạn chế sự tiến triển của
bệnh, xử lý kịp thời giảm tỷ lệ tai biến cho mẹ và thai.
Bác sĩ Phan Văn
Quý – Bệnh viện phụ sản TW
